ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ನೀವು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1964ರ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳಿವೆ
‘ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಶನ್’ (ಊಹಾಪೋಹದ ವ್ಯಾಪಾರ) ಎಂದರೇನು?
ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ನೌಕರನು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ‘ಹೂಡಿಕೆ’ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ‘ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಶನ್’ ಮಾಡಬಾರದು.
- ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಒಂದು ಶೇರನ್ನು ಇಂದು ಕೊಂಡು ನಾಳೆಯೇ ಮಾರುವುದು ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ಏರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಪದೇ ಪದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
- ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೂಡಿಕೆ (Delivery based investment) ಎಂದರೆ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ.
ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (Declaration of Assets)
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ನೀವು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಮೂಲ ವೇತನದ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಇಲಾಖೆಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ಈ ಮಿತಿಯು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು 6 ತಿಂಗಳ ಮೂಲ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ).
‘ಇನ್ಸೈಡರ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್’ (ಒಳಹಾದಿಯ ಮಾಹಿತಿ) ಅಪಾಯ
ಒಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಾಗಿ ನೀವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಇಲಾಖೆಯು ಯಾವುದಾದರೂ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು.
- ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಔಷಧ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಸಿಗುವ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
- ನಿಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಐಪಿಒ (IPO) ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ (IPO) ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹಣ ಹೂಡಬಹುದು.
- ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ (PSU) ಐಪಿಒ ಬಂದಾಗ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಟಾ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾರ್ಗ.
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಲಹೆಗಳು:
- ಸಮಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಕಚೇರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಗ್ರಾಫ್ ನೋಡುವುದು ಅಥವಾ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಇದು ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ.
- ಇಟಿಎಫ್ (ETF) ಬಳಸಿ: ನೀವು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲು ಗೊಂದಲವಿದ್ದರೆ, ‘ನಿಫ್ಟಿ ಬೀಸ್’ (Nifty BeES) ನಂತಹ ಇಟಿಎಫ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇದು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ನಂತೆಯೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಾಭವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ: ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಇಳಿಯಲು ಭಯವಿದ್ದರೆ, ಎಸ್ಐಪಿ (SIP) ಮೂಲಕ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವರದಿಯ ಕಿರಿಕಿರಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
‘ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ಅನುಮತಿ’ ಬೇಕೆ? (Prior Intimation)
ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೊಂದಲವಿದೆ—ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಶೇರು ಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೂ ಇಲಾಖೆಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕೇ ಎಂದು.
- ನಿಯಮದ ಸಾರಾಂಶ: ನೀವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಆದರೆ, ಒಂದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಿತಿಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ರೂಪ್ ‘ಎ’ ಮತ್ತು ‘ಬಿ’ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 50,000 ರೂ. ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಮೀರಿದರೆ, ಆಗ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ವೃತ್ತಿಪರ ಟ್ರೇಡರ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ
ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೌಕರನು ಯಾವುದೇ ‘ವ್ಯಾಪಾರ’ ಅಥವಾ ‘ವಾಣಿಜ್ಯ’ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಆಸ್ತಿ ಉಳಿತಾಯದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆದರೆ, ನೀವು ದಿನವಿಡೀ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಶೇರು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ‘ಬಿಸಿನೆಸ್’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ‘ಹೂಡಿಕೆ’ ಎಂಬ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿ.
ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಕುಟುಂಬದವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುತ್ತಾರೆ.
- ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ—ಹಣದ ಮೂಲ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ಹಣವನ್ನು ಅವರ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮದೇ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
- ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೀವು ಇಲಾಖೆಗೆ ನೀಡುವ ಆಸ್ತಿ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ‘ಅಘೋಷಿತ ಆಸ್ತಿ’ಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಪ್ಷನ್ಸ್ (F&O) ಅಪಾಯಗಳು
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾದ ವಿಷಯ.
- ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O) ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸೆಬಿ (SEBI) ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ‘ಬಿಸಿನೆಸ್ ಆದಾಯ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಇಂತಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯಾಪಾರ’ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಕೇವಲ ‘ಕ್ಯಾಶ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್’ ಅಥವಾ ಶೇರುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಶೇರುಗಳ (PSU Stocks) ಲಾಭ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಅಥವಾ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ.
- ಈ ಕಂಪನಿಗಳು (ಉದಾ: SBI, HAL, NTPC) ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಉತ್ತಮ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ (ಲಾಭಾಂಶ) ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಬಳದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರಂತರ ಆದಾಯದಂತೆ (Passive Income) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಈ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಹಣವು ಪಿಂಚಣಿಯಂತೆ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
‘ಬೆನಾಮಿ’ ಹೂಡಿಕೆಯ ಅಪಾಯಗಳು
ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಸ್ನೇಹಿತರ ಅಥವಾ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಖಾತೆಗೆ ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ನೆನಪಿಡಿ: ಇದನ್ನು ‘ಬೆನಾಮಿ ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಹಣದ ಮೂಲವು ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ನೀವು ಗಂಭೀರವಾದ ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ ಯಾರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಆ ಹಣದ ‘ಅಸಲಿ ಮಾಲೀಕ’ ಯಾರು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮದೇ ಪ್ಯಾನ್ (PAN) ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ.
‘ಲಂಚ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ’ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇಕ್ಕಟ್ಟು (POCA)
ಯಾವುದಾದರೂ ಕಂಪನಿಯು ನಿಮಗೆ ತನ್ನ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗೆ ಅಥವಾ ‘ಪ್ರಿಫರೆನ್ಶಿಯಲ್ ಅಲಾಟ್ಮೆಂಟ್’ ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ.
- ನೌಕರನಾಗಿ ನೀವು ಆ ಕಂಪನಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಕಂಪನಿಯು ನಿಮಗೆ ಶೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಲಂಚದ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
- ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ನೀವು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಅದು ತನಿಖೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ (ಲಾಭಾಂಶ) ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳ (PSU) ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಗ ನಿಮಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಈ ಹಣವು ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ‘ಇತರ ಮೂಲಗಳ ಆದಾಯ’ (Income from Other Sources) ಎಂದು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಈ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ನೋಟಿಸ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
‘ವರ್ಚುವಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ’ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಹೂಡಿಕೆ ಬೇಡ
ಚಿನ್ನ, ಶೇರು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ.
- ಇವುಗಳ ಬೆಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಏರಿಳಿತವಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಷನ್’ (ಜೂಜಿನಂತೆ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷೇಮ.
ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ಪಿರಿಯಡ್
ನೀವು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆ) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಕೆಲವು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ‘ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್’ ಪಿರಿಯಡ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಒಂದು ಕೊನೆಯ ಕಿವಿಮಾತು:
- ದಾಖಲೆ ಇಡಿ: ನೀವು ಶೇರು ಕೊಂಡಾಗ ಸಿಗುವ ‘ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ನೋಟ್’ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜತನ ಮಾಡಿಡಿ. ಇಲಾಖೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಹಣದ ಮೂಲ ತೋರಿಸಲು ಇದು ಬೇಕು.
- ಶಿಸ್ತು: ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವು ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿರಲಿ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏರಿಳಿತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವು ನಿಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಸರಳ ಮಾರ್ಗ: ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳ ಕಿರಿಕಿರಿ ಬೇಡ ಎನ್ನುವವರು ಸುಮ್ಮನೆ ‘ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಫಂಡ್’ಗಳಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಪಿ (SIP) ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲೀನ್ ಆದ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಹೂಡಿಕೆ’ಯ ಪಾತ್ರ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನ ಮೇಲೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪ ಬಂದು ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆ (Enquiry) ನಡೆದರೆ, ಮೊದಲು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು.
- ನೆನಪಿಡಿ: ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಶೇರುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಎಂದು ನೀವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿ ಆ ಹಣದಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಆ ಲಾಭದ ವಿವರಗಳನ್ನು (Profit/Loss Statement) ನೀವು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಅಕ್ರಮ ಆಸ್ತಿ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
‘ಗಿಫ್ಟ್’ (ಉಡುಗೊರೆ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೇ?
ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿತಿಯಿದೆ:
- ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಲ್ಲದವರಿಂದ (ಅಂದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಪರಿಚಯಸ್ಥರಿಂದ) ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5,000 ರೂ. ಅಥವಾ 25,000 ರೂ. ಇಲಾಖೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಪಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಉಡುಗೊರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಉಪಕಾರ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ನಿಯಮವಿದೆ.
ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ನಲ್ಲಿ ‘ಲಾಕ್-ಇನ್’ ಅವಧಿಯ ಲಾಭ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತೆರಿಗೆ ಉಳಿಸಲು ELSS (Tax Saving Mutual Funds) ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು.
- ಇದರಲ್ಲಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೂಡಿಕೆ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
- ಅಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ 80C ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಣ ಬೆಳೆಸಲು ಇರುವ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗ.
ಶೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಸಾಲ’ ಪಡೆಯುವುದು (Loan against Shares)
ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಅಡವಿಟ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬಹುದು.
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ (Personal Loan) ಇದರ ಬಡ್ಡಿ ದರ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು, ತಾವು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಶೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಕ್ರಮ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡದೆಯೇ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ‘ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಫಂಡ್’ ಬಳಕೆ
ನೀವು ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ತೆಗೆಯಬೇಡಿ.
- ಅದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ‘ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಫಂಡ್’ (Liquid Fund) ಅಥವಾ ‘ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ ವಿತ್ಡ್ರಾಯಲ್ ಪ್ಲಾನ್’ (SWP) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ.
- ಇದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸಂಬಳದಂತೆಯೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಹಣವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ನೀವು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಶಿಸ್ತಿನ ಕ್ರಮಗಳು:
- ನಾಮಿನಿ (Nominee) ಸೇರಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು (ನಾಮಿನಿ) ಸೇರಿಸಿ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆ ಹಣ ತಲುಪುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಒಂದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಬೇಡಿ: ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಹಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಡಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶೇರುಗಳನ್ನೇ ಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ರಕ್ಷಣೆ (Defence), ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಐಟಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ.
- ಅಧಿಕೃತ ಆಪ್ ಬಳಸಿ: ಶೇರು ಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗಳ ಸಲಹೆ ನಂಬಬೇಡಿ. ಕೇವಲ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ರೋಕರ್ ಆಪ್ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ.
‘ಪವರ್ ಆಫ್ ಅಟಾರ್ನಿ’ (POA) ನೀಡುವಾಗ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ
ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವಾಗ ಬ್ರೋಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪವರ್ ಆಫ್ ಅಟಾರ್ನಿ ಸಹಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ನೀವು ಬ್ರೋಕರ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರೆ, ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು (Trading) ಮಾಡಬಹುದು.
- ಇದು ನಿಮ್ಮ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ‘ಟ್ರೇಡರ್’ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಶೇರುಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ.
‘ಜಂಟಿ ಖಾತೆ’ (Joint Account) ಹೂಡಿಕೆಯ ಲಾಭ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯ (ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಗಂಡ) ಜೊತೆಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆ ಹೊಂದುವುದು ಉತ್ತಮ.
- ಯಾಕೆ?: ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ನಿವೃತ್ತರಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅಲ್ಲದೆ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಅನುಕೂಲಕರ. ಆದರೆ ಹಣದ ಮೂಲ ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿ ವಿವರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ.
‘ಬೋನಸ್’ ಮತ್ತು ‘ರೈಟ್ಸ್ ಇಶ್ಯೂ’ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿರಲಿ
ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ‘ಬೋನಸ್ ಶೇರು’ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಲಾಭ: ನೀವು 100 ಶೇರು ಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕಂಪನಿ ಬೋನಸ್ ನೀಡಿದಾಗ ಅದು 200 ಆಗಬಹುದು. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶೇರುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
- ಇವುಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ, ಕಂಪನಿಯೇ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೂಡಿಕೆ’ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಪೆನ್ನಿ ಸ್ಟಾಕ್ಸ್’ (Penny Stocks) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು
ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1 ರೂ. ಅಥವಾ 2 ರೂ.) ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಕುವುದು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ರಿಸ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚು.
- ಇಂತಹ ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕುಶಲತೆ (Manipulation) ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
- ನೀವು ಇಂತಹ ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಣ ಹಾಕಿ, ಆ ಕಂಪನಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡರೆ, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರೂ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಫ್ಟಿ 50 (Nifty 50) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ.
‘ಶಾರ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್’ (Short Selling) ಮಾಡಬೇಡಿ
ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ‘ಶಾರ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಊಹಾಪೋಹದ (Speculative) ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು ಇಂತಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು, ಅವುಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ.
ನೀವು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳು:
- ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆ: ನಿಮ್ಮ ಈ-ಮೇಲ್ಗೆ ಬರುವ ‘ಮಂತ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್’ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫೋಲ್ಡರ್ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
- ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಹೂಡಬೇಡಿ: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರ್ಸನಲ್ ಲೋನ್ ಮಾಡಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಕಬೇಡಿ. ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
- ಲಾಯಲ್ಟಿ ಲಾಭ: ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ನಿಮಗೆ ಬರುವ ‘ಡಿವಿಡೆಂಡ್’ ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇದು ಭದ್ರತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
‘ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲ’ದಿಂದ ಹಣದ ಹರಿವು (Fund Flow)
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಣ ಹಾಕುವಾಗ ಆ ಹಣವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ಖಾತೆಯಿಂದಲೇ ಹೋಗಬೇಕು.
- ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?: ಬೇರೆ ಯಾರೋ ನೀಡಿದ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಶೇರುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ‘ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ’ (Money Laundering) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು.
- ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಣವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಯಾಲರಿ ಅಕೌಂಟ್ನಿಂದ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಗೆ ಹೋಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರಬೇಕು. ಇದು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ತನಿಖೆಯಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
‘ಇನ್ಸೈಡರ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್’ ನಿಯಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಒಬ್ಬ ನೌಕರನಾಗಿ ನೀವು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ ಮಾತುಕತೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ (Policies) ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿರಬಹುದು.
- ಉದಾಹರಣೆ: ನೀವು ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ನಿಯಮ ತರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಮಗಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರಾಧ.
- ಇಂತಹ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ‘ಇನ್ಸೈಡರ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅಪಾಯವೇ ಹೆಚ್ಚು.
‘ಲಾಭದ ಮಿತಿ’ ಮತ್ತು ವರದಿ (Transaction Limits)
ಕೇಂದ್ರ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೀವು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಮೂಲ ವೇತನದ (Basic Pay) ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದರೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
- ಇಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯವಹಾರ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಲಾಭವಲ್ಲ, ನೀವು ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಮೊತ್ತ.
- ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲ ವೇತನ 6 ಲಕ್ಷವಿದ್ದು, ನೀವು 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತದ ಶೇರು ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿಮ್ಮ ‘ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ’ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿ.
‘ರಾಜಕೀಯ ಸಂಪರ್ಕ’ ಇರುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಒಳಿತು.
- ಇಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
- ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯು ನಿಮ್ಮ ‘ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ’ (Neutrality) ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದು ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ.
ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ‘ಗ್ರ್ಯಾಚುಯಿಟಿ’ ಹಣದ ಬಳಕೆ
ಬಹಳಷ್ಟು ನೌಕರರು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಗ್ರ್ಯಾಚುಯಿಟಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯೇ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
- ಇದು ತಪ್ಪು: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಹಾಕುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.
- ಬದಲಿಗೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ‘ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್’ (SIP) ಮೂಲಕ 12 ರಿಂದ 24 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಹಂಚಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಾದಿ.
- ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್: ಐಟಿಆರ್ (ITR) ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಶೇರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ‘ಲಾಭ’ ಮತ್ತು ‘ಡಿವಿಡೆಂಡ್’ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ: ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವು ನಿಮ್ಮ ‘ಸೇವಾ ದಾಖಲೆ’ಯಲ್ಲಿ (Service Register) ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
- ಗಾಸಿಪ್ ನಂಬಬೇಡಿ: ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹೇಳುವ ‘ಶೇರ್ ಟಿಪ್ಸ್’ ನಂಬಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಸ್ವಂತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಅಥವಾ ಪರಿಣಿತರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ.
‘ಕ್ಲೋಸ್ ರಿಲೇಟಿವ್ಸ್’ (ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳು) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ‘ಕುಟುಂಬ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲ.
- ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಸಹೋದರರು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಮಾಡುವ ಶೇರು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೂ ನೀವೇ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುತ್ತೀರಿ.
- ಅವರ ಖಾತೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ನಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವಲಂಬಿತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಜಾಗರೂಕತೆ ಇರಲಿ.
‘ಆಫ್-ಮಾರ್ಕೆಟ್’ ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಡ (Off-Market Transfers)
ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೊರಗೆ (ಅಂದರೆ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲದೆ) ನೇರವಾಗಿ ಶೇರುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.
- ಇಂತಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣದೆ ‘ಅಕ್ರಮ ಲಾಭ’ ಅಥವಾ ‘ಲಂಚ’ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.
- ಯಾವಾಗಲೂ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ (NSE/BSE) ಮೂಲಕವೇ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯ ‘ನಾಮಿನೇಷನ್’ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ನಾಮಿನಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕು.
- ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೂಡಿಕೆಯು ‘ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿ’ಯಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾಮಿನಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮರಣದ ನಂತರ ಆ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕುಟುಂಬದವರು ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಕಚೇರಿಗೆ ಅಲೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ನಿಮ್ಮ ಸೇವಾ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (Service Book) ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಸರು ಇರುವಂತೆಯೇ, ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಹೆಸರು ಇರುವುದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವಾದಿತ ಕಂಪನಿಗಳ ‘ಶಾರ್ಟ್-ಟರ್ಮ್’ ಲಾಭದ ಮೋಹ
ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಬಿಐ (CBI) ಅಥವಾ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- ಒಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಾಗಿ ನೀವು ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರಾಗುವುದು (ಶೇರುದಾರರಾಗುವುದು) ನಿಮ್ಮ ‘ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ’ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಯಾವಾಗಲೂ ‘ಕ್ಲೀನ್ ಇಮೇಜ್’ ಇರುವ ಅಥವಾ ಟಾಟಾ, ರಿಲಯನ್ಸ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷೇಮ.
‘ಮಾರ್ಜಿನ್ ಫಂಡಿಂಗ್’ ಬಳಸಬೇಡಿ (Margin Funding)
ಬ್ರೋಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಮಗೆ ಹಣದ ಸಾಲ ನೀಡಿ ಶೇರು ಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ (ಇದನ್ನು ಲಿವರೇಜ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ).
- ಇದೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಜೂಜಾಡಿದಂತೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಸ್ಕ್ ಇರುವ ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲ.
- ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಣವಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಶೇರು ಕೊಳ್ಳಿ.
‘ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಲಾಭ’ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಕಣ್ಣು
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ’ (Short Term Capital Gain) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ನೀವು ಪದೇ ಪದೇ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಅದನ್ನು ‘ವ್ಯಾಪಾರ’ (Business Income) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇದು ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ತರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
‘ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ’ ಅಥವಾ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಶೇರುಗಳ ಬಳಕೆ
ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಕಂಪನಿಯ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ನೀವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ‘ಶ್ಯೂರಿಟಿ’ ಅಥವಾ ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ’ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಒಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಾಗಿ ನೀವು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.
- ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆ ಕೇವಲ ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಲ್ಲ.
‘ಡಿವಿಡೆಂಡ್’ ಆದಾಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿ
ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳ (PSU) ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ನಿಮಗೆ ಬರುವ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ (ಲಾಭಾಂಶ) ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: ಇಲಾಖೆಯು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಸಂಬಳದ ಹೊರತಾಗಿ ಬರುವ ಈ ಹಣದ ಮೂಲ ಯಾವುದು ಎಂದು ಕೇಳಬಹುದು.
- ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ‘ಸೈಡ್ ಇನ್ಕಮ್’ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ‘ಹೂಡಿಕೆಯ ಲಾಭ’ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ‘ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ’ಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು “ನಾವು ಹೇಳಿದ ಶೇರು ಕೊಳ್ಳಿ, ನಿಮಗೆ ಕೋಟಿ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಾರದು.
- ಇದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದು. ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಸೆಬಿ (SEBI) ನೋಂದಾಯಿತ ಅಧಿಕೃತ ಸಲಹೆಗಾರರ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ.
‘ಗ್ರೂಪ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್’ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಮತೋಲನ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಿ.ಐ.ಎಸ್ (GIS) ಅಥವಾ ಎನ್.ಪಿ.ಎಸ್ (NPS) ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.
- ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡಿ.
- ಅತಿಯಾದ ಹಣವನ್ನು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಒದ್ದಾಡಬೇಡಿ. ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೂಡಿಕೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಳಿತಾಯದ ಹಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇರಲಿ.
