ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾಚ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮದುವೆ ಇರಲಿ, ಪದವಿ ಪ್ರದಾನವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂಬಳ ಕೈ ಸೇರಿದ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆ ‘ಹೆಚ್ಎಂಟಿ‘ (HMT). ಆದರೆ ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯರ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ರಾಜನಂತೆ ಮೆರೆದ, ‘ದೇಶದ ಸಮಯ ಪಾಲಕ’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟ ಸೇರಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲು (Strike Off) ಈಗ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಗುರುತಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಹೆಸರು ಡಿಲೀಟ್: ಏನಿದು ‘ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್’?
ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಹಚ್ಎಂಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಶೇರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HMT Watches Ltd) ಅನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 248ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್ ಅಂದರೆ ಏನು? ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಫ್ ಕಂಪನೀಸ್ (ROC) ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು. ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಕಾನೂನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಅಂತಿಮ ಮೊಳೆ. ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2016ರಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಂದ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿ ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಈಗ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
1961: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ವಾಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕಿದರೆ ನಾವು 1961ರ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಆಗ ತಾನೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದಾಪುಗಾಲನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಕನಸಿನಂತೆ, ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಜನ್ಮತಾಳಿತು.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜಪಾನ್ನ ಖ್ಯಾತ ‘ಸಿಟಿಜನ್’ (Citizen) ವಾಚ್ ಕಂಪನಿ ಜೊತೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಣಿಕಟ್ಟು ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 1963ರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು. ಮೈಕ್ರೋ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೂದಲಿನ ಎಳೆಯಂತಹ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂದಿತ್ತು.
ಮರೆಯಲಾಗದ ಮಾಡೆಲ್ಗಳು: ಪೈಲಟ್, ಜನತಾ ಮತ್ತು ಸುಜಾತ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೇವಲ ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಪಾಲಿನ ‘ಪ್ಯೂರ್ ಎಮೋಷನ್’ ಆಗಿದ್ದವು.
- ಪೈಲಟ್ (Pilot): 1965ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಮಾಡೆಲ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕಪ್ಪು ಡಯಲ್ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಂದಿಗೂ ವಿಂಟೇಜ್ ಪ್ರಿಯರ ಫೇವರೆಟ್.
- ಜನತಾ (Janata): ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ವಾಚ್. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇದರ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಗಿತ್ತು.
- ಸುಜಾತ (Sujata): ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸುಂದರ ಮಾಡೆಲ್. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು.
- ರಜತ್ (Rajat): 1974ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಟೋಮೆಟಿಕ್ ಗಡಿಯಾರ. ಇದು ಅಂದಿನ ಯುವಕರ ಕ್ರೇಜ್ ಆಗಿತ್ತು.
- ಗಂಡ ಭೇರುಂಡ: ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗಂಡ ಭೇರುಂಡ ಮಾಡೆಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೆರೆದಿತ್ತು.
ಇವಲ್ಲದೆ ಕನಕ, ಕೋಹಿನೂರು, ಸೋನಾ ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ಮಾಡೆಲ್ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದವು. 1970 ಮತ್ತು 80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ.
ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೇನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್, ಹೇರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶಾಕ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ 1975ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನಿಖರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು, ತುಮಕೂರು, ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಣಿಬಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದವು.
ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? 2500 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟದ ಹಾದಿ
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಳಿದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಷ್ಟು ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬದಲಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
- ಜಾಗತೀಕರಣ: 1991ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ವಿದೇಶಿ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟವು.
- ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಟೈಟಾನ್ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ‘ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್’ (ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ) ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ತಂದಾಗ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ವಾಚ್ಗಳಿಗೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
- ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ: ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು.
- ಬೃಹತ್ ನಷ್ಟ: ಸುಮಾರು 2500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ, 2016ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಲು ಸರ್ಕಾರ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
ಸುಮಾರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ 427 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ, ವಿಆರ್ಎಸ್ (VRS) ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಬೀಳ್ಕೊಡಲಾಯಿತು.
ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ‘ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕತೆ ಮಾತ್ರ. ಇಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಿಟೇಲ್ ಔಟ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ‘ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ’ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಾಕಿ ಇವೆ. ಹಳೆಯ ಮಾಡೆಲ್ಗಳು ಈಗ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಗಳ ಬಳಿ ಇವೆ. ವಿಂಟೇಜ್ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ನೆನಪಿರಲಿ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದರ ವಾಚ್ ವಿಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ತನ್ನ ಇತರ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿದೆ.
ಮದುವೆಯ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ‘ಮಹಾರಾಜ’
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ವರನಿಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ‘ಕನಕ’ ಅಥವಾ ‘ಸೋನಾ’ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ವಾಚ್ ನೀಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆಯೇ ಬೆಳೆದುಬಂದಿತ್ತು. ಈ ವಾಚ್ಗಳು ಕೇವಲ ಸಮಯ ನೋಡುವ ಸಾಧನವಾಗಿರದೆ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪಕವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.
ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನತಾ’ ಕ್ರೇಜ್!
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳಿಗೆ ಎಂತಹ ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತೆಂದರೆ, 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ‘ಜನತಾ’ ಅಥವಾ ‘ಪೈಲಟ್’ ಮಾಡೆಲ್ಗಳು ಶೋರೂಮ್ಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲೇ ಬುಕ್ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನರು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ‘ಬ್ಲಾಕ್’ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವೂ ಇತ್ತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಇಂದಿಗೂ ಸಜೀವವಾಗಿರುವ ‘ವಿಂಟೇಜ್’ ಕ್ರೇಜ್
ಕಂಪನಿ ಮುಚ್ಚಿದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ (Instagram, Facebook) ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ ಪ್ರಿಯರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಹಳೆಯ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ‘ವಾಚ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್’ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಕೋಹಿನೂರ್’ ಮತ್ತು ‘ಜವಾಹರ್’ ಮಾಡೆಲ್ಗಳಿಗೆ ಈಗಲೂ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆ ಇದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೆಮ್ಮೆ: ‘ವಾಚ್ ಸಿಟಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು
ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ‘ಐಟಿ ಸಿಟಿ’ ಆಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಂದು ‘ವಾಚ್ ಸಿಟಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಜಾಲಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಕಾಲೋನಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಗರದಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿಖರತೆ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ: ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದದ್ದು
ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯ ಪತನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ಗಳ ಯುಗಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದದ್ದು. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿ-ಫಂಕ್ಷನ್ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಟೈಟಾನ್ (Titan) ನಂತಹ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳು ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕಿದಾಗ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಹಿಂದೆ ಬಿತ್ತು.
ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗುರುತು
80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಭಾರತೀಯರು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದೇ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು. ನೈಜೀರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಮೆರಿಕದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಗಡಿಯಾರಗಳು ‘ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದವು.
ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಕೇತ: ಸೈನಿಕರ ನೆಚ್ಚಿನ ‘ಪೈಲಟ್’
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳು ಕೇವಲ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೂ (Indian Armed Forces) ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಪೈಲಟ್’ ಮಾಡೆಲ್ ಅನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಯ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಅದರ ಡಯಲ್ ಮೇಲೆ ‘ಲ್ಯೂಮಿನಸ್’ (Luminous) ಪೇಂಟ್ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೂ ನಿವೃತ್ತ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ ರಾರಾಜಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಆ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
‘ಕೋಹಿನೂರ್’ ಎಂಬ ಮಾಣಿಕ್ಯ: ಕಾಯುವಿಕೆಯೇ ಒಂದು ಸಂಭ್ರಮ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಾಡೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೋಹಿನೂರ್’ (Kohinoor) ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ವಾಚ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ವಾಚ್ ಖರೀದಿಸಲು ಜನರು ಶೋರೂಮ್ಗಳ ಮುಂದೆ ಕ್ಯೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ವೇಟಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬರೆಸಿ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಿತ್ತು. ಅಂದು ಆ ವಾಚ್ ಕೈ ಸೇರಿದಾಗ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಭ್ರಮ ಇಂದಿನ ಐಫೋನ್ ಖರೀದಿಸಿದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ.
ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ತಲುಪಿದ್ದ ‘ದೇಶದ ಸಮಯ’
ಟೈಟಾನ್ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಭಾರತದ ಕುಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿತ್ತು. ರೈತರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಪಾಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿತ್ತು. “ಒಮ್ಮೆ ಕೀ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಓಡುತ್ತೆ” ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹಳ್ಳಿ ಜನರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತ್ತು.
ಸ್ಕ್ರಾಪ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು?
ಕಂಪನಿ ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ರಾಣಿಬಾಗ್ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರಿನ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದವು. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ರಾಪ್ (ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೆಲೆಗೆ) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತ ಎಂಬ ನೋವಿನ ಕಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ಮೈಕ್ರೋ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲೋಕದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಹೀಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ಹೋದದ್ದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ.
ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ‘ರೀಸೇಲ್’ ಹವಾ!
ಇಂದು ಹೊಸ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಾದ Amazon, Flipkart ಅಥವಾ ವಿಂಟೇಜ್ ವಾಚ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಹಳೆಯ ‘ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ವೈಂಡಿಂಗ್’ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಸಲಿ ಬೆಲೆಗಿಂತ 5 ರಿಂದ 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೇಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ನೆನಪು
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಾಲಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (HMT Heritage Centre and Museum) ಈಗ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುವ ಏಕೈಕ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ 1960 ರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಡೆಲ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ “ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾತಂದಿರು ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತ ವಾಚ್ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು” ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಕ್ರೇಜ್!
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೇವಲ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ವಾಚ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರವರೆಗೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಜನತಾ’ ಮಾಡೆಲ್ ಅಂದು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರಿಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್ ಆಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರೂ ‘ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅಂದಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಶ್ರೀನಗರದ ಘಟಕ: ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ ಟಿಕ್ ಸದ್ದು
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯ ಬೃಹತ್ ಘಟಕವಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಘಟಕ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತ್ತು. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಘಟಕ ಸೊರಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.
ಆಟೋಮೆಟಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪಿತಾಮಹ
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಆಟೋಮೆಟಿಕ್ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೆಟಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಕೈ ಚಲನೆಯಿಂದಲೇ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಾಚ್ಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದವು. ಇಂದಿಗೂ ಆಟೋಮೆಟಿಕ್ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಯುವಕರು ‘ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ರಜತ್’ ಅಥವಾ ‘ಕೊಹಿನೂರ್’ ಹುಡುಕಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕನ್ನಡಿಗರ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬದುಕು
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಾಲಹಳ್ಳಿ, ಯಶವಂತಪುರ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಭಾಗದ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಜನರನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಕನ್ನಡಿಗ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ‘ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಲೇಔಟ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇಂದಿಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಗೆ ಒಂದು ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆ.
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಮೆಕಾನಿಕಲ್’ ಹಂಬಲ
ಇಂದು ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ನಂತಹ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ಗಳ ಯುಗವಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ವಾಚ್ಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಾಚ್ಗಳು ಕೇವಲ 2-3 ವರ್ಷ ಬಾಳಿಕೆ ಬಂದರೆ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳು 50 ವರ್ಷ ಕಳೆದರೂ ಇನ್ನೂ ನಿಖರ ಸಮಯ ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ‘ಡ್ಯುರಬಿಲಿಟಿ’ (ಬಾಳಿಕೆ) ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಂದಿನ 2k ಪೀಳಿಗೆಯೂ (Gen Z) ವಿಂಟೇಜ್ ಲುಕ್ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದೆ.
ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಂತ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ನೋವು
ಈಗ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ‘ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್’ ಅರ್ಜಿ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತದ ಕನಸಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತ್ಯ. ಕಂಪನಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳು ಈಗ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿವೆ. ಆದರೆ ಆ ‘ಗಂಡಭೇರುಂಡ’ ಮತ್ತು ‘HMT’ ಎಂಬ ಲೋಗೋ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮುಂದೆ ಮತ್ಯಾವ ಬ್ರಾಂಡ್ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ಕೌಶಲ್ಯದ ಕಣಜ: ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರಗಳ ತಾಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವು ಸಾವಿರಾರು ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಗಡಿಯಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು (Tiny parts) ಜೋಡಿಸಲು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರಿನ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮನೆಯ ಮಗಳೋ ಅಥವಾ ಸೊಸೆಯೋ ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (IITs & NITs) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಮೈಕ್ರೋ-ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮತ್ತು ಡಿಆರ್ಡಿಒ (DRDO) ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಗಡಿಯಾರದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ತಯಾರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು.
“ಕೀ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸಮಯ” – ಒಂದು ಅನುಭವ
ಇಂದಿನ ಬ್ಯಾಟರಿ ವಾಚ್ಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ‘ಕೀ’ ಕೊಡುವ ಸಂಭ್ರಮ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂದು ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು, ವಾಚ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ವೈಂಡಿಂಗ್’ (Winding) ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. “ಇವತ್ತು ಕೀ ಕೊಡಲು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟೆ, ಟೈಮ್ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ” ಎನ್ನುವುದು ಅಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಜೀವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗೆಳೆಯರಂತಿದ್ದವು.
ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ
70 ಮತ್ತು 80ರ ದಶಕದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸ್ಟಾರ್ ನಟರಾದ ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಮತ್ತು ಅಂಬರೀಶ್ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳು ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಹೀರೋ ಗಡಿಯಾರ ನೋಡಿದಾಗ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಕೂಡ ಅಂತಹದ್ದೇ ವಾಚ್ ಬೇಕೆಂದು ಹಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ‘ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ದ ಈ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಗುರುತು ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಣಿಬಾಗ್ ಘಟಕದ ಮೌನ
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ನ ವಾಚ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಿದ್ದದ್ದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಣಿಬಾಗ್ನಲ್ಲಿ. ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ವಾಚ್ಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. 2016ರಲ್ಲಿ ಈ ಘಟಕ ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ನೂರಾರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈಗ ಆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಆವರಣ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಗದ್ದಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಈಗ ಸ್ಮಶಾನ ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿದೆ.
ಗತವೈಭವಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬಲದ ಮುಂದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ‘ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ’ ಎಂಬ ನೀತಿಯಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.
2026ರ ಈ ‘ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್’ ಏಕಿಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ?
ಈಗ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಫಾರ್ಮಾಲಿಟಿ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ, ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ನ ಮರಣ ಪತ್ರವಿದ್ದಂತೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ‘ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ವಿಭಾಗ) ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ಆಮದು ಪರ್ಯಾಯ ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿ
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು. ವಿದೇಶದಿಂದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತರಿಸುವುದು ದೇಶದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ‘ಆಮದು ಪರ್ಯಾಯ’ (Import Substitution) ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಾಚ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಎಂಟಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.
ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡ: “ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಅಂದರೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ”
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೇಸಿಂಗ್, ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದರೆ, ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ವಾಚ್ ಓಡುವುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. “ಒಮ್ಮೆ ಕೊಂಡರೆ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ಬಳಸಬಹುದು” ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಎಂಟಿಯನ್ನು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ನೇಹದ ಸೇತುವೆ
ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಜಪಾನ್ನ ‘ಸಿಟಿಜನ್’ ಕಂಪನಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಜಪಾನ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ಮ್ಯಾನ್ಯುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಲೆ ಕಲಿತು ಬಂದಿದ್ದರು. ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿರದೆ, ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಜಪಾನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗೌರವವಿದೆಯೋ, ಅದರ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದು ಇದೇ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ.
ಕಲೆಕ್ಟರ್ಗಳ ಪಾಲಿನ ‘ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ’
ಕಂಪನಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಹಳೆಯ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚ್ಗಳ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಸೋನಾ’ (Sona), ‘ಜವಾಹರ್’ (Jawahar) ಮತ್ತು ‘ಕನಕ’ (Kanaka) ಮಾಡೆಲ್ಗಳನ್ನು ಜನರು ಹುಡುಕಿ ಹುಡುಕಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾಡೆಲ್ಗಳು (Limited Editions) ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹರಾಜಾಗುತ್ತಿವೆ. ವಾಚ್ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಈಗ ಒಂದು ‘ಲೆಗಸಿ’ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲು
ಟೈಟಾನ್ ಕಂಪನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರು ‘ಗಿಫ್ಟಿಂಗ್’ (ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುವುದು) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಸುಂದರವಾದ ಬಾಕ್ಸ್, ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ಸೆಳೆದರು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜನರ ಅಭಿರುಚಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗದಿದ್ದದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ತಪ್ಪು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿದಿರುವುದು ಏನು?
2026ರಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಂತು ನೋಡಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗಡಿಯಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ‘ನಿಖರತೆ’ ಮತ್ತು ‘ಸಮಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ’ಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಥೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಹಳೆಯ ಯಂತ್ರಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ.
ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಏನಾಗುತ್ತೆ?
ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ‘ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್’ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾಗಳು ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯ ಉಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು ಕ್ಲೋಸ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದ ‘ಫೈನಲ್ ಫುಲ್ ಸ್ಟಾಪ್’. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HMT Limited) ತನ್ನ ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.
ದೇಶದ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದ ಈ ಸುಂದರ ಯಾನ ಈಗ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನೆಹರು ಅವರು ಬಿತ್ತಿದ ಸಣ್ಣ ಸಸಿ, ಮಹಾವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸಮಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ ಈಗ ಇತಿಹಾಸದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಂಪನಿ ಮುಚ್ಚಬಹುದು, ಆದರೆ ‘ಪೈಲಟ್’ನ ಆ ಕಪ್ಪು ಡಯಲ್, ‘ಜನತಾ’ದ ಆ ಸರಳತೆ ಭಾರತೀಯರ ನೆನಪಿನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಸದ ಟಿಕ್-ಟಿಕ್ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
