“ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಲ” ಎಂಬ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಧೋರಣೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದೆ. ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ದೈತ್ಯ ಕಂಪನಿ ವಾಲ್ಮಾರ್ಟ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ 13,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ತೀರ್ಪು, ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ.
ಮಾರಿಷಸ್ ದ್ವೀಪದ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಭಾರತದ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ಚಳ್ಳೆಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಈಗ ಅಕ್ಷರಶಃ ಬಿಸಿ ಮುಟ್ಟಿದೆ. “ನೀವು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿ, ಆದರೆ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿರುವುದು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಎಂದಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಬೇಕು” ಎಂದು ಭಾರತ ಗುಡುಗಿದೆ.
ಏನಿದು 13,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯ ‘ಟೈಗರ್’ ಆಟ?
ಈ ಕಥೆ ಶುರುವಾಗುವುದು 2018ರಲ್ಲಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ದೈತ್ಯ Flipkart ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ರಿಟೇಲ್ ಕಂಪನಿ Walmart ಖರೀದಿ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಡೀಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕದ ‘ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್’ (Tiger Global) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಶೇರುಗಳನ್ನು ವಾಲ್ಮಾರ್ಟ್ಗೆ ಮಾರಿ ಹೊರಬಂದಿತು.
ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಲಾಭ ಬರೋಬ್ಬರಿ 1.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, ಅಂದರೆ ಇಂದಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 13,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು! ಭಾರತದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದಾಗ ‘ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೈನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್’ (ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆ) ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಆದರೆ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೇಳಿದ್ದೇ ಬೇರೆ! “ನಾವು ಮಾರಿಷಸ್ ಕಂಪನಿ, ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಇದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಾವು ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.
ಮಾರಿಷಸ್ ರೂಟ್ ಅಥವಾ ‘ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾವನ್’ ಕಳ್ಳದಾರಿ
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಸುವ ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಟ್ರೀಟಿ ಶಾಪಿಂಗ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 2017ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ನಡುವೆ DTAA (Double Taxation Avoidance Agreement) ಎಂಬ ಒಪ್ಪಂದವಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರಿಷಸ್ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೈನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸುಮಾರು ಶೂನ್ಯ (Zero) ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಕಂಪನಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಬದಲು ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಣ್ಣ ಆಫೀಸ್ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ‘ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿ’ ಅಥವಾ ‘ಟೊಳ್ಳು ಕಂಪನಿ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೂಡ ಇದೇ ಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು.
ಐಟಿ ಇಲಾಖೆ ಭೇದಿಸಿದ ‘ಹೆಡ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರೈನ್’ ಟೆಸ್ಟ್
ಭಾರತದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಕಳ್ಳಾಟವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರು: “ನಿಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ ಮೆದುಳು ಎಲ್ಲಿದೆ?” ತನಿಖೆಯ ವೇಳೆ ಬಯಲಾದ ಸತ್ಯಗಳೆಂದರೆ:
- ಮಾರಿಷಸ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೋರ್ಡ್ ಇತ್ತು ಅಷ್ಟೇ.
- ಅಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ.
- ಚೆಕ್ ಸೈನ್ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದರು.
- ಮಾರಿಷಸ್ ಕಂಪನಿ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಉಳಿಸಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಖವಾಡವಾಗಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಐಟಿ ಇಲಾಖೆ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಇದು ಮಾರಿಷಸ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕದ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಖಡಕ್ ತೀರ್ಪು
ಈಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ತೀರ್ಪು ಇಡೀ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ:
- ಟಿಆರ್ಸಿ (TRC) ಕೇವಲ ಪೇಪರ್: ಮಾರಿಷಸ್ನ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಇದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಸಬ್ಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್: ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಬರಿ ಲೆಟರ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಕಂಪನಿಯೇ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬೆನಿಫಿಷಿಯಲ್ ಓನರ್ಶಿಪ್: ಲಾಭದ ಅಂತಿಮ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಲಾಭವೆಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡಲೇಬೇಕು.
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಈಗ 13,000 ಕೋಟಿ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದೆ.
15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಈಗ ನಡುಕ!
ಕಳೆದ 23 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಿಷಸ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಒಟ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸುಮಾರು 171 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಅಂದಾಜು 15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ). ಈಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ, ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯು ಹಳೆಯ ಕೇಸ್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಓಪನ್ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೆಲ್ಲಾ ನಕಲಿ ಆಫೀಸ್ ತೋರಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ವಂಚಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಈಗ ಸಂಕಷ್ಟ ಶುರುವಾಗಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ” ಎಂಬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಜೆನ್ಯೂನ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಭಾರತ ಯಾವತ್ತೂ ವೆಲ್ಕಮ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಳ್ಳಾಟ ಆಡುವವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲ್’ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ದಿಟ್ಟತನ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಭಯದ ವಾತಾವರಣ’ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ರಿಸ್ಕ್” ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇಮೇಜ್ ಕೆಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ವಾದ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಗುಡುಗು: “ನಾವು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ‘ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್’ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ‘ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಚೋರಿ’ಗೆ (ತೆರಿಗೆ ಕಳ್ಳತನ) ವಿರೋಧಿ.” ಭಾರತವು ಈಗ ಜಗತ್ತಿನ ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂತಹ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈ ತೀರ್ಪು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ: “ಇಂಡಿಯಾ ಇಸ್ ನೋ ಮೋರ್ ಎ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾವನ್ ಫಾರ್ ಫಾರಿನ್ ಕಂಪನೀಸ್.”
ಏನಿದು ‘ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ದಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೇಲ್’?
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ‘ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ದಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೇಲ್’ (Lifting the Corporate Veil) ಎನ್ನುವ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಮಾರಿಷಸ್ ಕಂಪನಿ’ ಎಂಬ ಮುಸುಕನ್ನು ಸರಿಸಿ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಅಸಲಿ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವುದು.
- ಮುಖವಾಡ: ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಕಂಪನಿ.
- ಅಸಲಿ ಮುಖ: ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಲಾಭದ ಹಣವನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾಲೀಕರು. ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ತೆರಿಗೆ ವಂಚಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಇಂತಹ ಕೃತಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯ ‘ಅಸ್ಥಿರತೆ’ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿನ ನಡೆ
ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಿಷಸ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ 15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ (171 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್) ಬಂಡವಾಳದ ಮೇಲೆ ಈಗ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಣ್ಣು ಬಿದ್ದಿದೆ.
- ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ: ಈಗಾಗಲೇ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವ ಅಥವಾ ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತಾರು ಹೈ-ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಎಕ್ಸಿಟ್ ಡೀಲ್ಗಳನ್ನು (ಶೇರು ಮಾರಿ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ) ಐಟಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತೆ ಕೆದಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
- ನೋಟಿಸ್ಗಳ ಸುರಿಮಳೆ: ಮಾರಿಷಸ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಿಂಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಕೇಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ (VC) ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.
- ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಆದಾಯ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಂತಹ ಹತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಡೀಲ್ಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 50,000 ಕೋಟಿಯಿಂದ 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆ ಹಣ ಹರಿದುಬರಲಿದೆ.
ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್ ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹರಿಸಿದ್ದೇ ಇಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಈಗಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ:
- ಜೆನ್ಯೂನ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ವಾಗತ: ಯಾರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ.
- ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವವರಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್: ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ‘ಸೀಸನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್’ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದು ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ.
‘ಟ್ರೀಟಿ ಶಾಪಿಂಗ್’ ಅಂತ್ಯ: ಭಾರತದ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ‘ವಿಶ್ವ ರೂಪ’
ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರಿಷಸ್ನಂತಹ ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರು ‘ಟ್ರೀಟಿ ಶಾಪಿಂಗ್’. ಅಂದರೆ, ಯಾವ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಒಪ್ಪಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆಯೋ ಆ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದರೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಈ ಶಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲೋಸ್ ಮಾಡಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭೇದಿಸಿದ ‘ರಿಮೋಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್’ ರಹಸ್ಯ
ಐಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಇಮೇಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಗಳು ಕೇವಲ ‘ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಯಂತ್ರ’ಗಳಾಗಿದ್ದರು (Dummy Directors). ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವೂ ಅಮೆರಿಕದ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ‘ರಿಮೋಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್’ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. “ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದು ಮಾರಿಷಸ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ?” ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದು ‘ರೆಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್’ ಅಥವಾ ‘ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್’?
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ:
- ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರುವವರು: ಯಾರು ಕೇವಲ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಉಳಿಸಲು ‘ಲೆಟರ್ಪ್ಯಾಡ್’ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ‘ರೆಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್’. ಅವರು ಈಗ ಭಾರತದ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಕಟ್ಟಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕಿದೆ.
- ಜೆನ್ಯೂನ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು: ಯಾರು ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಇದು ‘ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್’. ಏಕೆಂದರೆ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಟಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ, ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವವರಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಸಿಗಲಿದೆ.
20 ವರ್ಷಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ‘ರಿವರ್ಸ್ ಗೇರ್’!
ಭಾರತಕ್ಕೆ 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಬಂದಿರುವ 15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಮಾರಿಷಸ್ ಮೂಲಕವೇ ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ “ಟಿಆರ್ಸಿ (ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್) ಇದ್ದರೂ ನಾವು ತನಿಖೆ ಮಾಡಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಪಂಡೋರಾ ಬಾಕ್ಸ್ ತೆರೆದಂತಿದೆ.
- ಕೇನ್ ಎನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ವೋಡಾಫೋನ್ ಮಾದರಿ ಕೇಸ್: ಈ ಹಿಂದೆ ವೋಡಾಫೋನ್ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯುಧ ನೀಡಿದೆ.
- ಡಿಸ್ನಿ, ಗೂಗಲ್, ಅಮೆಜಾನ್ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು? ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಂದಿವೆ. ಈಗ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪನಿಗಳ ‘ಬೆನಿಫಿಷಿಯಲ್ ಓನರ್ಶಿಪ್’ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಇದರಿಂದ ಲಾಭವೇ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವೇ?
ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (Short-term) ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಿಂದ ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (Long-term) ಇದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ:
- ಖಜಾನೆಗೆ ಆದಾಯ: ತೆರಿಗೆ ಕಳ್ಳಾಟ ನಿಂತರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಣದಿಂದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ: ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಾಗ, ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಅನ್ಯಾಯ. ಈ ತೀರ್ಪು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು (Level Playing Field) ತರಲಿದೆ.
- ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ: ಭಾರತವು ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಠಿಣ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ತೆರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಜಿ-20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ತೀರ್ಪು
ಭಾರತವು ಜಿ-20 (G20) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇಕ್ವಿಟಿ’. ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಯು ತೆರಿಗೆ ವಂಚಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣಗಳನ್ನು (Tax Havens) ಹುಡುಕಬಾರದು ಎಂಬುದು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪು ಭಾರತದ ಈ ಜಾಗತಿಕ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಲ ನೀಡಿದೆ.
- OECD ನಿಯಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ OECD ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ‘ಬೇಸ್ ಎರೋಷನ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್’ (BEPS) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಈಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.
- ಡೇಟಾ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್: ಈಗ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ನಡುವೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಮಾರಿಷಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯಿತು ಎಂಬ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಈಗ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
‘ವಾಲ್ಮಾರ್ಟ್-ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್’ ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಕೇಸ್ ಯಾವುದು?
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಬಿಸಿ ಕೇವಲ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಡೀಲ್ಗಳು ಈಗ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ರಾಡಾರ್ನಲ್ಲಿವೆ.
- ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಎಕ್ಸಿಟ್ಸ್: ಭಾರತದ ಹಲವು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಕಂಪನಿಗಳ (Unicorns) ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಿಂಗಾಪುರ ಅಥವಾ ಕೇಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹಣ ಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೇರು ಮಾರಿ ಹೊರಹೋಗುವಾಗ (Exit), ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ರಿಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಭೀತಿ ಇಲ್ಲ: ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಿಂದೆ ‘ರಿಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್’ (ಹಳೆಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಕಾನೂನು) ತಂದು ಕೈ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಇದು ಕಾನೂನಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ‘ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ’. ಅಂದರೆ, ಮೊದಲಿದ್ದ ಕಾನೂನನ್ನೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ನಿಮಗೆ ಯಾಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ?
ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ನಿಮಗೇನು ಲಾಭ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಸರಳ:
- ತೆರಿಗೆ ಹೊರೆ ಇಳಿಕೆ: ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುವ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಜಿಎಸ್ಟಿ (GST) ದರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ: ಈ 13,000 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ 15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಹಣ ಬಂದರೆ, ಅದು ದೇಶದ ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಬಲ: ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ವಂಚಿಸಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿದರೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ತೀರ್ಪು ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದೆ.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ‘ಬೆದರಿಕೆ’ಯಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ‘ಎಚ್ಚರಿಕೆ’
ಅನೇಕ ಹಣಕಾಸು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕಂಡು ಜೆನ್ಯೂನ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಭಾರತವು ಒಂದು ‘Rule of Law’ (ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತ) ಇರುವ ದೇಶ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
- ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ “ನಾವು ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು” ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಕಳ್ಳಾಟಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿ: ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬರುವ ‘ಕಪ್ಪು ಹಣ’ (Round Tripping) ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಸವಾಲುಗಳು
ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ತೀರ್ಪು ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಶನ್’ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.
- ಸೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಷನ್ (Source-based Taxation): “ಲಾಭ ಎಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಾಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಕೋರ್ಟ್ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಗಳಿಸುವ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈಗ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.
‘ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್’ ನಂತರದ ಸಾಲು ಸಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು?
ಈಗಾಗಲೇ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯು ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತರ ದೈತ್ಯ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ (VC) ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಸಿಂಗಾಪುರ ರೂಟ್: ಮಾರಿಷಸ್ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೂಡಿಕೆ ಬರುವುದು ಸಿಂಗಾಪುರದಿಂದ. ಸಿಂಗಾಪುರದೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲೂ ಇಂತಹದ್ದೇ ಕೆಲವು ಲೋಪದೋಷಗಳಿದ್ದು, ಈಗ ಆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ನೋಟಿಸ್ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
- ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಯೇಷನ್: ಹಲವು ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಯೇಷನ್ ಅನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ವಿದೇಶಿ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ತರುವ ‘ರೌಂಡ್ ಟ್ರಿಪ್ಪಿಂಗ್’ ದಂಧೆಗೂ ಈ ತೀರ್ಪು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿತವಚನ
ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಯುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಿದೆ. “ಕೇವಲ ಫಂಡಿಂಗ್ ಪಡೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.”
- ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್: ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾನೂನು ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದಲೇ (Domestic Investors) ಬಂಡವಾಳ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪುಹಣದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್-ವಾಲ್ಮಾರ್ಟ್ ಡೀಲ್ನ ಈ ಹೈ-ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೇಸ್ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ 13,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಇರಲಿ, ಅವು ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಮಾರಿಷಸ್ನಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಮುಖವಾಡವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಚಾವ್ ಆಗುವ ಕಾಲ ಈಗ ಮುಗಿದಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು “ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸ್ವಾಗತ, ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗೆ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ” ಎಂಬ ನವ ಭಾರತದ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.
“ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ” ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ’ (Economic Justice). ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿ ತಾನು ಗಳಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಗೂ ಟಿಡಿಎಸ್ (TDS) ಮೂಲಕ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಜಿಎಸ್ಟಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಮಾಡುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರಿಷಸ್ನಂತಹ “ತೆರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ”ಗಳ (Tax Havens) ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಒಂದೇ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟದೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನ್ಯಾಯದ ಪರಮಾವಧಿ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದೆ. “ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ; ಅದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೇ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕದ ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಗಿರಲಿ” ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ “ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ” ಪರಿಣಾಮ
ಈ ತೀರ್ಪು ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ:
- ಶಿಸ್ತಿನ ಪಾಲನೆ: ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಣ ತರುವಾಗ ಕೇವಲ ‘ಲಾಭ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸದೆ, ‘ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ’ಯ (Compliance) ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತನ್ನು ತರಲಿದೆ.
- ನೈಜ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು: ಕೇವಲ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಕಿ, ಲಾಭ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಓಡಿಹೋಗುವ ‘ಹಾಟ್ ಮನಿ’ (Hot Money) ಬದಲಿಗೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಉದ್ಯಮ ನಡೆಸುವ ‘ಜೆನ್ಯೂನ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್’ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.
ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿನ “ಆಪರೇಷನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಅಪ್”
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ನಂತರ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ:
- ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಬಳಕೆ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಬಳಸಿ, ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಬೇಟೆ: ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇಲಾಖೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದೆ.
ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ
ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ದೇಶದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಹರಿದುಬರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿವೆ.
- ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಈ ಹಣದಿಂದ ಹೊಸ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಸಿಗಲಿದೆ.
- ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಇಳಿಕೆ: ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ಬಂದಾಗ, ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ‘ಡ್ಯೂ ಡಿಲಿಜೆನ್ಸ್’ (Due Diligence) ಪಾಠ
ಟೈಗರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ, ಇನ್ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಲಾಭದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದರೆ ಸಾಲದು. ಅವರು “ತೆರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ”ಯ (Tax Liability) ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬಂದಿದೆ.
- ಪಾರದರ್ಶಕ ಒಪ್ಪಂದ: ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ‘ತೆರಿಗೆ ಕ್ಲಾಸ್’ (Tax Clause) ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಲಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಕೇಳಿದರೆ ಯಾರು ಕಟ್ಟಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು. ಇದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲಿದೆ.
ಮಾರಿಷಸ್ ರೂಟ್ನ ಅಂತ್ಯ: ಹೊಸ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಹುಡುಕಾಟ?
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಮಾರಿಷಸ್ ದ್ವೀಪವು ತನ್ನ ‘ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾವನ್’ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
- ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ (FDI): ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ದೇಶದಿಂದಲೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಅಥವಾ ಯುರೋಪ್ನಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಣದ ಮೂಲ ಯಾವುದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
- ಗುಜರಾತ್ನ ಗಿಫ್ಟ್ ಸಿಟಿ (GIFT City): ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಿಷಸ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ತೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲು ಭಾರತವು ಈಗ ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ‘ಗಿಫ್ಟ್ ಸಿಟಿ’ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರಿಷಸ್ಗೆ ಹೋಗುವ ಬದಲು ಭಾರತದೊಳಗೇ ಇರುವ ಈ ವಿಶೇಷ ವಲಯದ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ‘ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ’
ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು “ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಕುಸಿಯಬಹುದು” ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯಾಂಶವೆಂದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆದಾರನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು “ನಿಯಮಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ” (Policy Certainty).
- ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆದಿದೆ. “ನೀವು ನಿಯಮದಂತೆ ಬಂದರೆ ನಾವು ಕೆಂಪು ಹಾಸಿನ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದರೆ ದಂಡ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ” ಎಂಬುದು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ.
